सुबाश लामा,
महाधिवेशन प्रतिनिधी, अमेरिका
नेपालमा दशकौँदेखि भ्रष्टाचार केवल प्रशासनिक समस्या होइन, एक संस्कृति बन्न पुगेको छ।तर अहिलेको पुस्ता — जेन्जी पुस्ता — यस मौन सहमतिको अन्त्य गर्न तयार छ।
यो लेखले त्यही पुस्ताको दृष्टिबाट नेपाली भ्रष्टाचारको संरचना र सम्भावित परिवर्तनको बाटो खोज्ने प्रयास गर्दछ।
विगतका आन्दोलन र अपूर्ण सपना
२०४६ सालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनले नेपाली जनतामा ठूलो आशा जगायो। त्यसपछि बहुदल, गणतन्त्र, संघीयता हुँदै देश नयाँ चरणहरूमा पुग्यो।
तर हरेक प्रणालीगत परिवर्तनपछि पनि एउटै शब्द कहिल्यै हराएन भ्रष्टाचार।
राजनीति सेवा होइन, निजी सम्पत्ति आर्जनको माध्यम बन्दै गयो।जनताको भरोसा टुट्यो, विकासको गतिको सट्टा अवसरवाद बढ्यो।
र राज्यप्रति युवाको आस्था क्रमशः कमजोर हुँदै गयो।
भ्रष्टाचारको संस्थागत स्वरूप
आज नेपालमा भ्रष्टाचार केवल व्यक्तिगत अपराध होइन, संरचनात्मक समस्या बनेको छ।
फाइल अघि बढाउन घुस, ठेक्का पाउन कमिसन, नियुक्तिमा सिफारिस — यी सबै सामान्यीकृत अभ्यास हुन्।यसले केवल आर्थिक विकास रोकेको छैन, न्याय र श्रमको सम्मान समेत हराएको छ।
र जब “मेरिट” भन्दा “म्यानिपुलेसन” सफल हुन थाल्छ,
देशका सबैभन्दा प्रतिभाशाली युवाहरू विदेश पलायन हुन बाध्य हुन्छन्।
यो पलायन केवल श्रमिकहरूको मात्र होइन — आशा, निष्ठा र राष्ट्रिय सम्भावनाको पलायन हो।
जेन्जी पुस्ता – निराशा होइन, प्रतिरोधको प्रतीक
तर नयाँ पुस्ता —जेन्जी पुस्ता — मौन रहन तयार छैन।सामाजिक सञ्जालमा देखिने उनीहरूको प्रतिरोध केवल “पोस्ट” होइन, क्रान्तिको संकेत हो।२४ घण्टा भित्र कुनै अन्याय, कुनै अनियमितता, कुनै भ्रष्ट आचरण उजागर गर्न उनीहरू पछि पर्दैनन्।
यी युवाहरूले स्पष्ट सन्देश दिएका छन्
“हामीलाई वाचा होइन, पारदर्शिता चाहिन्छ।”उनीहरू पार्टीगत निष्ठा भन्दा माथि उठेर नैतिक जिम्मेवारीका कुरा गर्छन्।यो पुस्ता अब “कसैले गर्दैन” भन्ने बहानामा बाँच्दैन —बरु “हामी गर्छौं” भन्ने आत्मविश्वास बोकेर अघि बढ्दैछ।
समाधान – कानूनी होइन, मूल्यगत परिवर्तन
भ्रष्टाचार अन्त्य गर्न केवल ऐन–कानुन पर्याप्त छैन।
परिवर्तनको शुरुवात नागरिक चेतनाबाट हुन्छ।
शिक्षाले नैतिकता सिकाउनुपर्छ, संस्थाले जवाफदेहिता अभ्यास गर्नुपर्छ,र नागरिकले सानो अन्याय पनि सहन छोड्नुपर्छ।
सत्यको समर्थन र मौनताको अन्त्य — यही हो प्रणाली सुधारको पहिलो कदम।
नयाँ युगको सुरुवात
नेपाल आज दोबाटोमा उभिएको छ।
पुरानो राजनीतिक वर्ग आफ्ना जरा जोगाउन खोज्दैछ,
तर नयाँ पुस्ता, जेन्जी पुस्ता, नयाँ सोच र नयाँ मूल्य बोकेर उभिँदैछ।
यो पुस्ता विद्रोही मात्र होइन, संरचनात्मक सुधारको वाहक हो।उनीहरूको विद्रोह क्रोध होइन — सचेत प्रेम हो;र त्यो प्रेम देशप्रतिको साँचो जिम्मेवारी हो।
यदि यो पुस्तालाई सुन्ने कान, र परिवर्तन गर्न निडर नेतृत्व भेटियो भने —नेपालले फेरि एउटा नयाँ युग देख्नेछ,जहाँ राजनीति व्यवसाय होइन, सेवा र उत्तरदायित्वको प्रतीक हुनेछ।
